Anh Huong Cua Nuoc Thai Sinh Hoat Den Moi Truong Va Cuoc Song

Quyền phát thải trong Doanh nghiệp: Từ Giá trị đến Tài sản

Từ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính quốc gia, hạn ngạch được phân bổ đã trở thành tài sản có giá trị của doanh nghiệp. Để tăng vị thế cạnh tranh, doanh nghiệp cần chủ động khai thác các cơ hội mới từ định giá carbon sớm ngay khi thị trường này bắt đầu được vận hành tại Việt Nam.

Bất chấp bối cảnh đầy thách thức đối với các chính phủ từ việc phải đối mặt với lạm phát cao, áp lực tài chính và khủng hoảng năng lượng, doanh thu từ thuế carbon và hệ thống mua bán phát thải (ETS) đã đạt mức cao kỷ lục, khoảng 95 tỉ đô la Mỹ – theo báo cáo thường niên “Tình trạng và xu hướng định giá carbon” của ngân hàng Thế giới (WB) công bố tháng 5.2023. Các hoạt động của con người ước tính đã làm trái đất nóng lên khoảng 1°C so với mức nhiệt độ thời kỳ tiền công nghiệp. Sự nóng lên toàn cầu do phát thải khí nhà kính (KNK) nhân tạo tích lũy từ thời kỳ tiền công nghiệp sẽ kéo dài hàng thế kỷ đến hàng thiên niên kỷ và sẽ tiếp tục gây ra những thay đổi dài hạn hơn nữa trong hệ thống khí hậu, như mực nước biển dâng và các tác động tiêu cực khác.

Cho đến nay, 196 quốc gia đã cùng tham gia Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu với cam kết giảm lượng phát thải KNK và hợp tác cùng nhau để hướng tới mục tiêu 1,5°C. Để đạt được mục tiêu này, các mô hình dự báo cần giảm phát thải KNK toàn cầu khoảng 45% của mức 2010 vào năm 2030 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Dựa trên đặc tính này, cộng đồng thế giới đã tạo ra cơ chế cho phép thực hiện các giao dịch cho các phát thải KNK được định giá (gọi là định giá carbon) để có thể giảm phát thải KNK toàn cầu với chi phí – hiệu quả cao. Đây là cơ sở của thị trường carbon hiện nay ở tất cả các quy mô khác nhau (quốc tế, quốc gia, vùng, ngành…). Định giá KNK (thường quy đổi trên 1 tấn CO2tđ nên được gọi là định giá carbon) là một cách tiếp cận để giảm lượng KNK phát thải ra thông qua sử dụng các cơ chế thị trường, người tạo ra phát thải KNK phải trả chi phí phát thải KNK vào khí quyển theo nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”. Thị trường carbon giúp đạt các mục tiêu giảm phát thải với chi phí thấp, đồng thời là công cụ hiệu quả huy động đầu tư tư nhân, thúc đẩy đầu tư, sáng tạo vào công nghệ sạch. Thị trường carbon đóng vai trò quan trọng để các quốc gia nâng cao tham vọng giảm phát thải, do có thể đạt giảm phát thải với chi phí thấp hơn.

Áp dụng công cụ định giá carbon tại Việt Nam

Nhằm giúp các doanh nghiệp đạt các mục tiêu giảm phát thải KNK một cách linh hoạt với chi phí thấp, Chính phủ đã quy định việc thiết lập và trao đổi hạn ngạch phát thải KNK và tín chỉ carbon được thực hiện trên sàn giao dịch tín chỉ carbon và thị trường carbon trong nước (Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 7.1.2022 về quy định giảm nhẹ phát thải KNK và bảo vệ tầng ozon).

Theo nghị định này, thị trường carbon ở Việt Nam cho đến năm 2030 gồm hai công cụ định giá carbon:

• ETS – còn được gọi là hệ thống trao đổi hạn ngạch: Nhà nước đặt ra mức trần đối với tổng lượng phát thải KNK trực tiếp cho các cơ sở phát thải cụ thể (gọi là hạn mức phát thải) và thiết lập một thị trường giao dịch các quyền phát thải (hạn ngạch phát thải). Mỗi hạn ngạch tương đương 1 tấn CO2tđ  và hạn mức phát thải là tổng số hạn ngạch phân bổ cho 1 cơ sở.

• Cơ chế trao đổi tín chỉ: Các hoạt động dự án ví dụ dự án năng lượng sạch, xử lý rác thải, bảo tồn và trồng rừng hoặc các dự án lưu trữ carbon… được thực hiện bởi doanh nghiệp hoặc chính phủ, hoặc các chính sách mà tạo ra giảm phát thải có thể được mua hoặc bán. Các giảm phát thải phải được xác nhận bởi bên thứ ba độc lập và phải được đăng ký chính thức để có thể trở thành tín chỉ được giao dịch trên thị trường carbon (mỗi tín chỉ tương đương 1 tấn CO2tđ).

Thông qua phân bổ hạn ngạch phát thải KNK tới các cơ sở phát thải cụ thể, doanh nghiệp có nghĩa vụ đạt mục tiêu phát thải trong hạn mức được cấp nhưng được quyền giao dịch hạn ngạch trên ETS. Đồng thời, tín chỉ carbon được bù trừ với hạn mức phát thải được phân bổ (nhưng không được quá 10% hạn mức đó).

Ngày 13.12.2022, Liên minh châu Âu (EU) thông báo sẽ thực hiện Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Theo đó, một số hàng hóa xuất khẩu sang thị trường này sẽ bị đánh thuế carbon dựa trên cường độ phát thải KNK trong quy trình sản xuất tại nước sở tại. Theo ước tính, CBAM có thể chiếm tới 20% giá thành của các sản phẩm sắt thép xuất khẩu sang EU khi CBAM có hiệu lực hoàn toàn.

Theo khảo sát năm 2023 của dự án đánh giá tác động của CBAM thuộc bộ Tài nguyên và Môi trường, hơn 60% doanh nghiệp tham gia khảo sát đã từng nghe về CBAM, tuy nhiên phần lớn không có nhiều hiểu biết hoặc chỉ nắm được các thông tin cơ bản. Doanh nghiệp với nhận thức thấp sẽ gặp khó khăn trong việc nắm bắt và chuẩn bị cho các yêu cầu khai báo của CBAM.

Với chi phí giảm phát thải cao, các doanh nghiệp Việt Nam có thể sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc cải thiện, chuyển đổi sang năng lượng sạch và các công nghệ sạch, carbon thấp và như vậy sẽ phải đóng thuế CBAM cao hơn, khi đó sẽ giảm lợi thế cạnh tranh đáng kể.

Trong giai đoạn 2023–2024, một số nhà tài trợ sẽ hỗ trợ bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện các khóa đào tạo và mô phỏng ETS nhằm giúp các bên liên quan trang bị các kiến thức cơ bản để sẵn sàng tham gia ETS tại Việt Nam. Thời gian cho doanh nghiệp chuẩn bị năng lực kỹ thuật để tuân thủ các yêu cầu, nghĩa vụ mới liên quan đến giảm phát thải KNK cũng như khai thác các cơ hội từ thị trường carbon trong nước không còn nhiều.

Cùng với việc tham gia các khóa đào tạo, chuẩn bị đủ năng lực, các doanh nghiệp cần đánh giá tác động của các chính sách liên quan đến giảm phát thải KNK đối với mục tiêu phát triển của mình. Nhưng trước tiên, cần có thông tin về thực trạng phát thải thông qua kiểm kê phát thải KNK.

Từ đó, doanh nghiệp sẽ chủ động đưa ra các chiến lược khử carbon để có lợi thế cạnh tranh trong sản xuất kinh doanh cũng như trong hoạt động xuất khẩu. Đồng thời doanh nghiệp cũng nên chủ động sớm khai thác các cơ hội mới từ định giá carbon ngay khi thị trường này bắt đầu được vận hành tại Việt Nam.

Theo forbes.vn (gốc: https://forbes.vn/khi-quyen-phat-thai-duoc-dinh-gia-va-tro-thanh-tai-san-cua-doanh-nghiep)

Search